Het was even stil rond Sergej. Cornelia had regelmatig contact met Gesher en Bork wilde eigenlijk liever niet op de hoogte gehouden worden zolang niet duidelijk was waar de gulle bui van Sergej opeens vandaan kwam. Als fotograaf had hij een soort intuïtie ontwikkeld rond opdrachten die niet van tevoren gedefinieerd werden. Dat er iets van hem gevraagd ging worden waar hij niet op voorhand akkoord mee zou gaan, daar twijfelde hij niet aan.
De studio kabbelde zo’n beetje voort. Het plannetje van Cornelia om het exhibitionistje van filmpjes in verschillende lengtes te voorzien was een duidelijk succes, want ze stond nu wekelijks op de stoep met nieuwe en veelomvattender verzoeken die allemaal over video en haar pay-per-viewsite gingen. Cornelia werd handiger in het bedienen van de Atomos-camera en Bork had besloten dat die filmpjes maar haar terrein moesten worden. Een winkel binnen de winkel, noemde hij het.
Hij keek met verbazing toe hoe de onderwerpen van de video’s zich steeds verder uitbreidden en het viel Bork op hoeveel plezier die opdrachten haar gaven. Nou ja, niet dat hem dat echt verbaasde, want het raakte aan een oude theorie van Bork dat nette mensen nu eenmaal, als ze de mogelijkheid kregen om zich anoniem met hardcorebeeld bezig te houden, makkelijk loskwamen, terwijl hij ervoor moest vechten om vooral met serieuze naaktfotografie niet als pornografie gecategoriseerd te worden door galeries, musea en bovenal big tech, die interesse om daadwerkelijk expliciet bewegend beeld te maken niet zo kon delen.
Hoe meer je mensen het gevoel gaf dat lichamelijkheden op de een of andere manier niet pasten in het leven, des te groter werd de honger ernaar. Hij vergeleek het vaak met de paastoespraken van de paus uit zijn jeugd, toen die toespraken nog vooral op de Italiaanse bevolking gericht waren en de vertegenwoordiger van God in zijn toespraken nooit vergat te benadrukken dat voorbehoedsmiddelen uit den boze waren, maar wie goed keek naar de toegestroomde menigte, zag dat het oude Italiaanse beeld van grote gezinnen snel aan het verdwijnen was. Iedereen keek met religieuze devotie omhoog naar de man die zo dicht bij het goddelijke stond en ze sloegen het ene na het andere kruisteken, maar eenmaal thuis deden ze braaf weer aan geboorteregeling.
De pogingen van grote Amerikaanse techbedrijven hadden een vergelijkbaar, maar dubbel effect. Enerzijds sijpelden hun uit puritanisme geboren normen steeds verder de culturen van landen binnen die dat puritanisme niet kenden en anderzijds werd de honger naar steeds extremere pornografie groter. En dat laatste maakte een maatschappij juist kwetsbaarder. Want extremiteiten zorgden ervoor dat seks steeds verder afgleed van wat een liefdesdaad zou moeten zijn.
Bork vond dat iedereen dat zelf maar uit moest zoeken, maar zelf kon hij moeilijk enthousiast worden van de vele kleine vormen van geweld die in alledaagse pornografie binnendrongen. De liefdesklap op iemands achterste werd net zo lang en net zo hard herhaald totdat de huid rood werd en de volgende dag waarschijnlijk blauw. Een ongekend grote penis werd bij een petieterig meisje tot aan de implant volledig in haar keelholte gestoken, totdat zij sputum opgevend en naar adem happend met verlopen mascara in de lens keek.
Dat was de versmelting van de puriteinse voorliefde voor alles wat met geweld te maken had en dat wat een seksuele revolutie had bereikt aan vrijheden. Die grote techbedrijven hadden daar zelf geen last van, want zij hadden hun stoepje keurig schoongeveegd zodat adverteerders met hun gesublimeerde seksuele content van competitie bevrijd werden, maar daardoor was wel een zekere onderwereld ontstaan waar juist weer alles mogelijk was, ook de dingen die je kinderen niet als voorbeeld wilde bieden van wat liefde zou kunnen zijn. Het was een complex probleem dat amper goed onderzocht was, maar voor Bork was het belangrijk om daar een mening over te hebben, omdat hij duidelijk bezig was met een minder agressief beeld van liefde of lichamelijkheid.
Net zo goed als hij heus wel zag wat er zoal aantrekkelijk kon zijn voor het oog om het exhibitionistische meisje zichzelf klaar te zien maken. Dat hij daar dan met zijn rug naartoe ging zitten was zeker niet omdat hij aseksueel was, maar hij wilde gewoon niet dat die beelden langzaam zijn werk binnensijpelden. Noem het hypocriet, maar Bork richtte zich met zijn werk vooral op de schoonheid van lichamelijkheid en dat was een universelere schoonheid dan die de mode- en cosmetica-industrie probeerden op te dringen met hun dikke lippen, anorexiabeentjes en de ziekelijke neiging om ouderdom steeds maar chirurgisch om te vormen naar iets wat alle natuurlijkheid naar een maskerachtige ‘perfectie’ omboog.
Iedereen had het recht en de vrijheid om met het eigen lichaam te doen wat men zelf wilde. Veroordelen zou hij het niet, maar het was niet wat hij probeerde uit te beelden. Voor Bork bestond het leven uit dikke, dunne, mooie en minder mooie mensen en het was zijn taak om dat waardig af te beelden op zo’n manier dat het op z’n minst aangenaam voor het oog was. Daarmee had hij ook elke connectie met zijn journalistieke achtergrond verbroken, want persfotografen zijn per definitie op zoek naar het meest gruwelijke beeld en dat is ook nodig om mensen te informeren over wat er zoal gebeurde in de wereld, maar hij zocht naar een aantrekkelijker beeld zonder in een droomwereld te willen verzanden.
Journalistiek was duidelijk niet de richting die hij gekozen had en het was nog niet zo eenvoudig om per ongeluk met de beeldtaal van persfotografie of pornografie besmet te raken. Fotografen maken foto’s, maar ze recreëren onbewust ook beelden die hen geraakt hebben. Veel meer dan in de reguliere beeldende kunst waren fotografen gevoelig voor beïnvloeding door het beeld van anderen. Omdat het proces van fotografie zo snel is. Die beïnvloeding gaat vaak niet eens bewust.
De filmpjes die Cornelia maakte met het exhibitionistje, soms aangevuld met een jongeman die voortdurend door het huis zijn lul liep te kneden om optimaal hard te zijn, waren redelijk onschuldig vergeleken bij wat grote pornoproducenten zoal leverden. Ook hoorde hij vaak genoeg lachbuien vanuit de studio. Ze hadden het duidelijk naar hun zin en hij op zijn beurt genoot ook duidelijk van de ondeugende Cornelia die later op de avond zijn bed in kwam, maar zelf probeerde hij zich aan bepaalde grenzen te houden, juist omdat zijn werk steeds vaker onder druk kwam te staan door mensen die, beïnvloed door preutse techbedrijven, twee naakte schouders of een doorschijnende tepel al snel als sexually explicit categoriseerden.
Daar lag ook zijn angst voor de onuitgesproken opdracht van Sergej. Dat hij dingen moest maken die niet alleen zijn eigen grenzen overschreden, maar ook die van de wet.
Ondertussen bleef Sergej, via Gesher, Cornelia maar overtuigen dat het een gewone leuke vakantie was die hij vooral Bork aanbood voor alles wat hij voor het inmiddels succesvolle museum betekend had en Bork voelde ook wel dat Cornelia daar steeds meer van overtuigd begon te raken. Haar argument dat hij daar alsnog ongewenste opdrachten kon weigeren won met de dag meer aan kracht, niet omdat het hem zo’n veilig gevoel gaf, maar omdat hij geen spelbreker wilde zijn. Cornelia had zin in die vakantie samen met hem in Rusland. Ze was er sinds haar jeugd niet meer geweest.
Bovendien zou het nog wel eens de laatste keer kunnen zijn dat ze redelijk probleemloos een visum konden aanvragen, want de spanningen tussen Oost en West liepen weer langzaam op doordat zowel de EU als de NAVO het niet konden laten om hun invloedssfeer uit te breiden naar gebieden die dichter bij de grenzen van Rusland kwamen. Dat werd door politici op allerlei manieren goedgepraat met de gebruikelijke kernwoorden van vrijheid, democratie en vrijheid van meningsuiting, maar iedereen die tot tien kon tellen kon bedenken dat Rusland dat, na de historische grote invasies van Napoleon en Hitler, niet in dank zou afnemen.
Toen Bork uiteindelijk overstag was gegaan en zij naar Den Haag gingen om daar bij het Russische consulaat een visum aan te vragen, was het verschil met een eerder bezoek aan Rusland duidelijk voelbaar. De vriendelijkheid die hij toen gevoeld had was vervangen door een stugge houding van de ambtenaar achter de balie en de vele vragen die beantwoord moesten worden. De poging versneld een visum aan te vragen was ook niet meer mogelijk, terwijl er geopolitiek nog weinig of niets zichtbaar was. De inval in Oekraïne had nog lang niet plaatsgevonden.
De dame achter de balie was ook duidelijk heel strikt en legde hun uit dat het niet toegang geven tot telefoon, tablet of laptop kon resulteren in grote problemen op luchthaven Sjeremetjevo. Dit alles was nieuw voor Bork.
Hij vond het vooral jammer, want hij was in de Koude Oorlog opgevoed en dat conflict had per saldo weinig met West-Europa te maken, meer met een wapenwedloop tussen de VS en Rusland, waarin Nederland als pionnetje een rol opgedrongen had gekregen. Een verenigd Europa zou in zijn ogen wel eens een grotere rol toegespeeld kunnen krijgen. Dat hij het jammer vond lag vooral besloten in het feit dat Rusland, ondanks grote verschillen in kijk op maatschappelijke zaken, een stuk dichterbij lag dan de VS.