De fotostudio bevond zich in een pand dat sterk deed denken aan een Amsterdamse broedplaats voor kunstenaars, zoals die er zijn in fabrieksgebouwen en oude havenloodsen, met één verschil en dat was de schaal. Het was onduidelijk wat de oorspronkelijke functie van het gebouw was, maar het was zo’n tien minuten wandelen om het hele gebouw te passeren en bij de hoekingang te komen. Misschien was het meer een complex van gebouwen die in de loop der tijden aan elkaar gekoppeld waren. De omvang was misschien nog het meest tastbaar als je binnenliep en de spoorrails in de vloer volgde, die oorspronkelijk bedoeld waren voor vervoer binnen het gebouw.
Bork fantaseerde dat daar karren met staal gereden hadden in de tijd van Stalin. De omgeving voelde bijzonder vertrouwd. Kunstenaars van alle disciplines hadden er werkplaatsen. Dat leverde de prettige chaos op die hij kende van Amsterdam en het New Yorkse Soho van de jaren tachtig.
Flashlight Studios, de afdeling waar zo’n tien verschillende studioruimtes verhuurd werden, had een eigen ingang met een balie en hij werd rondgeleid langs de drie studio’s die vrij waren. Twee ervan hadden verschillende sets die duidelijk voor film bedoeld waren. Huiskamers, keukens, slaapkamers, allemaal in één ruimte en de derde was een ruimte van zo’n veertig meter lang met over de hele lengte een zogenaamde rondwand van beton die witgeschilderd was. Een rondwand is een constructie waardoor de vloer via een glooiing overloopt in de achterwand.
Bork kende dat soort constructies uit de tijd dat hij assistent-fotograaf was en meegewerkt had aan fotografie van auto’s. In het predigitale tijdperk was zo’n rondwand ideaal om auto’s vrijstaand te fotograferen, zodat ze met weinig retouche in een advertentie geplaatst konden worden. Begon de witte rondwand door gebruik langzaamaan groezeliger te worden, dan werd er gewoon met rollers een nieuwe laag witte verf aangebracht.
Omdat Bork zocht naar een ruimte waar hij mensen tegen een neutrale achtergrond kon fotograferen en geen zin had om in een Russische set van een kamer te werken die er naar Europese begrippen uitzag als een ruimte uit een bordeel, had deze kolossale ruimte duidelijk zijn voorkeur, maar hij durfde die niet te kiezen, omdat hij vermoedde dat dit zonder meer de duurste ruimte was, maar Sergej had kennelijk gezien hoe blij hij om zich heen keek en vroeg aan de baliemedewerker hoeveel de ruimte per dag moest kosten.
Veel, dat was duidelijk en Sergej begon te onderhandelen. Van Cornelia zou hij later op de dag horen dat zij met haar beperkte Russisch had gehoord dat Sergej zich eerst op het standpunt gesteld had dat niemand zo’n grote ruimte ging huren, waarop de baliemedewerker rustig geantwoord had dat er juist veel vraag naar die ruimte was door mensen die daar televisieprogramma’s maakten, dus dat werkte niet. Daarna stelde hij zich op het standpunt dat Bork een internationaal bekende fotograaf was en ook dat had weinig effect, maar toen het woord fotograaf-provocateur ook viel, informeerde de man of Bork een website had en samen met Sergej liep hij terug naar de balie waar de man zijn website heel rustig doornam met een grijns op zijn gezicht. Daarna was de deal snel gesloten.
Bork kon zijn geluk niet op en hij liep door de ruimte die ook een make-uptafel had met spiegels voorzien van de bekende gloeilampen rondom, waar minstens vier of vijf modellen tegelijk aan plaats zouden kunnen nemen. Er was een kleine coffeeshop annex zitruimte, kortom dit was de studio die Bork altijd al had willen hebben, maar die hij met grote zekerheid in zijn leven nooit zou krijgen, al was het alleen al vanwege het gebrek aan ruimtes van die omvang in Amsterdam.
Alles was er, behalve de modellen, want die zouden geregeld worden door Kochetov en die was opeens nergens te bekennen, dus Bork begon alvast aan een lichtopstelling en daarvoor kreeg hij een sleutel van een ruimte waar alle verlichtingsapparatuur opgesteld stond. Overal stond Profoto-apparatuur, niet de troep die hij zelf in zijn studio had maar de zwaardere varianten. Hij schatte dat er in geld uitgedrukt minimaal twee ton aan apparatuur stond. Hij kende die apparatuur van folders, maar ermee gewerkt had hij nooit.
Hij maakte een lichtopstelling met een Pentabox als hoofdlicht en een invullicht in de vorm van een rechthoekige box. De baliemedewerker wilde al een derde box gaan halen voor de internationaal gebruikte driepuntsopstelling, maar daar deed Bork niet aan. Dat vond hij onzin. In de natuur was er immers maar één zon die voor licht zorgde en al het andere licht kwam via reflectie en de enorme witte rondwand zou daar wel voor zorg dragen.
Hij pakte de Hasselblad die hij uitgekozen had om deftig en professioneel over te komen in een Russische studio, maar hier maakte dat geen enkele indruk. De baliemedewerker vroeg verbaasd waarom hij zo’n oude Hasselblad had en niet een nieuwere die digitaal was. Bork zweeg. Hij voelde zich lichtelijk vernederd. Wat had hij moeten antwoorden? Dat hij geen zestigduizend euro over had om die aan te schaffen?
Toen de lichtopstelling eenmaal klaar was vroeg hij Cornelia om met haar wat testfotografie te doen, maar hij merkte meteen dat er iets cruciaals miste, namelijk een kabel van de Hasselblad naar het hoofdlicht dat vervolgens binnen een milliseconde het tweede licht zou triggeren.
Trots liep Bork naar de balie om te melden dat er toch iets belangrijks miste in deze verder perfect geoutilleerde ruimte. Hij trof een andere baliemedewerker die beter Engels sprak en die begon te lachen toen hij om een kabel vroeg. Hij liep met Bork mee naar de ruimte met apparatuur en haalde uit een lade een radiografische besturing voor zijn camera en de man vroeg of hij wist of hij daarmee kon werken en Bork aarzelde. ‘It’s okay,’ zei de baliemedewerker en koppelde de zender aan de Hasselblad, testte een paar frequenties uit en het werkte. ‘No extra charge,’ zei de man nog, terwijl hij de studio uitliep.
Hij maakte de testfoto’s met Cornelia en besloot toch de Nikon D5 te pakken, omdat die wel digitaal was. Zo kon hij op het schermpje op de achterwand zien wat hij maakte, wat toch een noodzaak was in een nieuwe ruimte. Dat de Hasselblad geladen met film hem iets deftigs zou geven, was een grove misvatting geweest. Hij zette de radiografische besturing om, een van de weinige acties waarvoor hij zijn leesbril had opgezet in Moskou, en drukte op de knop. Niets. Ja, de klak van zijn eigen sluiter, maar verder niets. Op de achterwand van zijn camera zag hij een diepzwarte opname.
De baliemedewerker zag hem al van verre aankomen en had een brede glimlach. In plaats van Bork te vertellen hoe hij de settings moest veranderen, liep hij met hem mee, koos een andere frequentie en alles werkte weer. Bork had op zijn tenen gestaan om te zien wat de man nu eigenlijk veranderde, maar dat bleef een mysterie.
Hij voelde zich dom en achterhaald. Er was een hele nieuwe ontwikkeling in de fotografie op gang gekomen en aan hem was dat volledig voorbijgegaan. Hij maakte nog wat foto’s van Cornelia en de hele opstelling werkte stukken beter dan in zijn eigen kleine studio.
De medewerkers van Biggest bleven in de coffeeshop hangen. Een van hen had voedsel gehaald in plastic bakjes met daarin Plov, wat kennelijk hun favoriete gerecht was. Gestoomde boekweit en een onduidelijk stuk vlees dat dreef in bouillon. Ze hadden ook twee bakjes voor Cornelia en Bork meegenomen en die deden hun best om te doen alsof ze het eten heerlijk vonden en dat kostte niet geringe moeite. In het Nederlands zei Bork tegen Cornelia: ‘Volgens mij is dat vlees paard of iets anders wat wij normaal niet eten. Wat een smerige derrie.’
Een van de medewerkers van Biggest begon te lachen. Zij was nieuw voor hem, maar na zijn vragende blik in haar richting zei ze met Vlaams accent: ‘Ik versta niet alles, maar ik heb een vriendje in Gent, dus dat laatste verstond ik.’
‘Niet verder vertellen,’ zei Bork en dat deed ze ook niet, ondanks de vragen die de anderen aan haar stelden. Zo bleef de sfeer goed. Nadeel ervan was wel dat ze de dag erna en de dag daarna ook weer Plov kregen.
Bork begon zich zorgen te maken, want er arriveerden geen modellen en Kochetov was nergens te vinden en hij nam ook zijn telefoon niet op. Terwijl hij door de immense studio liep te ijsberen, verscheen er een vrouw in de deuropening. Kort spierwit haar en lange benen. Pas toen ze wat dichterbij kwam, zag hij dat ze albino was. Ze sprak Engels en stelde zich voor als Alice, wat Bork een ongebruikelijke naam vond voor een Russische vrouw. Ze vroeg hem of hij ook fetisjfotografie deed en Bork vroeg zich af of dit hem nu over de hele wereld ging achtervolgen, maar hij realiseerde zich al snel dat ze via de baliemedewerkers kwam en die hadden zijn website getoond.
Ze had in alles de manieren van een topmodel, de manier waarop ze liep en de zorgvuldige manier waarop ze met haar handen bewoog. Bork zei dat hij even alle tijd van de wereld had, dus dat ze welkom was om te poseren. Ze zei dat ze eerst een outfit ging halen en kwam terug met een tas vol rubber. Bork koos een set met een masker dat voorzien was van grote Mickey Mouse-oren. Dat leek hem wel wat. Een Disney-personage in Moskou.
Ze had wel verteld dat ze zo’n beetje over de hele wereld gewerkt had. Ze noemde Parijs, New York en Los Angeles, maar daar had hij amper naar geluisterd, omdat hij dacht dat het een vast onderdeel van haar verkooppraatje was, maar toen ze eenmaal voor de camera stond, gebeurde er iets wat Bork zelden meemaakte. Ze had kennelijk een onuitputtelijk repertoire aan poses en bijna een half uur lang stond hij eigenlijk alleen maar zwijgend op de knop te drukken, iets waar Bork normaal niet zo blij mee was omdat hij zich dan een beetje een fotokopieerapparaat ging voelen. Liever regisseerde hij om tot een perfect resultaat te komen en nu had hij ook wel willen regisseren, maar voordat hij zijn mond open kon doen was de volgende pose er al en die poses waren zonder meer perfect. Hij had eigenlijk problemen haar bij te houden. Om preciezer te zijn: hij had steeds meer problemen haar bij te houden, dus hij vroeg om een pauze.
Ze dronken een glaasje frisdrank en ze vertelde dat ze zijn website had gezien en dat hij ook naakten maakte en dat ze dat de laatste tijd te weinig deed en vroeg of Bork misschien wat naakten van haar wilde maken.
Ja, dat wilde Bork wel, dus ze ontdeed zich zeer professioneel van het rubber, liep naar een spiegel om haar haar, dat door het Mickey Mouse-masker wat geplet was, weer in model te brengen.
Eenmaal voor de camera zag Bork dat ze het perfecte lijf had, slank, licht gespierd, maar haar borsten waren duidelijk door een plastisch chirurg gevormd en leken eigenlijk in niets op natuurlijke borsten. Gewoon twee halve bollen die uit een lichaam staken met 0% lichaamsvet. Kennelijk was dat een internationaal probleem, want die vorm van vergrote borsten had Bork talloze malen eerder gezien in zijn studio in Amsterdam. Hij haatte dat. In zijn ogen hield een naakt dan op een naakt te zijn.
Aan haar poses lag het ook deze keer niet. Ze was in veel opzichten perfect, maar Bork wist dat hij dit werk nooit zou gaan gebruiken, dus hij dacht razendsnel na. Er moest iets toegevoegd worden wat die borsten, of wat daarvoor door moest gaan, uit beeld hield. Iets Russisch en hij herinnerde zich de vergadering van de Poetintentoonstelling. Een staatsieportret van Poetin had hij nodig. Die waren vrijwel standaard en hij had er ook wel een paar zien hangen. Eerst in het consulaat, later op de luchthaven en één in het hotel.
Hij vroeg weer om een pauze, rende naar de coffeeshop en vroeg de medewerkers daar of ze aan een staatsieportret van Poetin konden komen en een van hen was bereid zo’n portret te gaan halen. Hij ging vervolgens weer terug naar Alice en vroeg of ze bereid was om met een staatsieportret van Poetin te poseren.
‘Are you kidding?’ vroeg Alice.
Even was Bork bang dat ze daar bezwaren tegen had, maar dat was niet het geval. Bork probeerde nog een grapje over Poetin te maken en vroeg nogmaals of ze echt geen bezwaren had tegen de foto die hij in gedachten had, maar daar reageerde ze niet op. Ze was duidelijk op geen enkele manier bereid om een uitspraak te doen die in de verste verte een politieke lading had.
Het duurde een behoorlijke tijd voordat de medewerker met een portret van Poetin binnenkwam. Het was inderdaad de foto die hij eerder had gezien. Het officiële staatsieportret dat ook op Russische overheidssites stond. Een exemplaar met een goudkleurige lijst nog wel.
Eindelijk viel er iets te regisseren voor Bork, want hij had heel strikte gedachten over de plaatsing van het portret over het bovenlijf. Poetin moest diagonaal over haar bovenlijf en wel zo dat de bovenste ronding van haar borst nog net zichtbaar was, want dat zag er nog enigszins natuurlijk uit en toen de compositie eenmaal perfect was in de ogen van Bork, voegde Alice nog een detail toe door een vinger precies op de lippen van de staatsman te plaatsen. De flitsers gingen af met een droge plop en Bork voelde zijn hart in zijn keel. Een korte blik op de achterzijde van zijn camera en hij wist dat hij voorlopig niets beters zou maken.
Naar Cornelia, die op de achtergrond toe stond te kijken, riep hij: ‘Godgloeiende godverdomme, ik wist niet dat ik het nog in me had, maar deze is raak!’